ABD ile İran arasında süren çıkmazı aşmak için Pakistan’ın perde arkasında sessiz bir diplomasi yürüttüğü ortaya çıktı. Konuya yakın iki Pakistan hükümet kaynağı, İslamabad’ın Hürmüz Boğazı ve İran’ın nükleer programı konusunda "yeni bir anlaşma formülü" üzerinde çalıştığını Anadolu Ajansı’na söyledi.
FORMÜL ARAYIŞI SÜRÜYOR
Kaynaklara göre taraflar, resmi görüşmelerin dışında Pakistan üzerinden “formül ve karşı formül” aktarımı yaparak uzlaşma zemini arıyor. Haberde “Görüşmelerin merkezinde büyük ölçüde kapalı olduğu belirtilen Hürmüz Boğazı ile İran’ın nükleer programı yer alıyor. Ancak tarafların önerilerinin içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı” ifadeleri kullanıldı.
ABD ile İran arasındaki tıkanıklığın, Pakistan aracılığıyla iletilen yeni İran barış önerisinin ardından derinleştiği belirtilirken “Söz konusu öneri, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin geçen hafta İslamabad’a yaptığı ziyaret sonrası gündeme geldi” denildi.
‘ORTA YOL’ ARANIYOR
İran’ın teklifine göre savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırması öngörülüyor. Tahran ayrıca nükleer programına ilişkin görüşmelerin sonraki aşamaya bırakılmasını teklif etti. Ancak bu önerinin ABD Başkanı Donald Trump tarafından şu ana kadar kabul görmediği ifade ediliyor.
Bir kaynak, “Şu anda hiçbir şey kesin değil, görüş alışverişi devam ediyor” derken, Pakistan’ın amacının iki temel başlıkta “orta yol” bulmak olduğu aktarıldı. Aynı kaynak, “Umarız taraflar kısa sürede ortak bir noktada buluşur” dedi.
Diplomatik sürece Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar ile Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir’in doğrudan dahil olduğu, Munir’in son haftalarda Trump ile birkaç kez görüştüğü de belirtildi.
‘SAVAŞIN YENİDEN BAŞLAMA İHTİMALİ DÜŞÜK’
İran’ın yaklaşımında Hürmüz Boğazı konusunun daha hızlı çözülebilecek bir başlık olarak öne çıktığı, nükleer programın ise daha uzun ve kapsamlı müzakereler gerektirdiği görüşü yer aldı. Öte yandan ABD tarafı ise iki konunun eş zamanlı ele alınmasında ısrar ediyor.
Bununla birlikte Pakistanlı kaynaklar, savaşın yeniden başlaması ihtimalinin düşük olduğunu değerlendiriyor. Mevcut ateşkesin devam edeceği yönünde beklenti olduğu ifade ediliyor.
‘GÜÇ VE SİNİR TESTİ’
Bir kaynak, “Bu süreç iki taraf arasında adeta bir güç ve sinir testi. ABD’nin yeniden savaşa dönme ihtimali düşük görünüyor” dedi. Enerji arzındaki kırılmalar, iç kamuoyu baskısı ve siyasi dengelerin de süreci etkilediği vurgulandı.
Washington’ın ise İran’daki ekonomik sıkıntıların Tahran’ı anlaşmaya zorlayacağı görüşünde olduğu belirtildi. Bir başka kaynak, “İki taraf da kendi iç kamuoyunu ikna etmek zorunda” ifadelerini kullandı.
NE OLMUŞTU?
Arakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya temaslarının yanı sıra Suudi Arabistan, Mısır, Fransa ve Katar ile yaptığı telefon görüşmelerinde Hürmüz Boğazı ve nükleer programın ana gündem olduğu bildirildi.
Rusya’nın, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun kontrolüne ilişkin ABD teklifini kabul etmediği daha önce Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov tarafından açıklanmıştı.
Moskova’daki görüşmelerde olası bir anlaşmanın uygulanmasına yönelik güvence mekanizmaları da ele alındı. İran’ın, ABD ve İsrail’den gelebilecek olası saldırılara karşı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i olası anlaşmanın garantörü olarak görmek istediği aktarıldı.
Öte yandan İran’ın bölgesel bir güvenlik mimarisi oluşturma girişimi de gündemde bulunuyor. Ancak kaynaklara göre ABD’nin askeri ve ekonomik etkisi, bölgesel güvenlik anlaşmaları ve İran’ın Arap ülkeleriyle ilişkilerindeki gerilim nedeniyle bu planın erken aşamada olduğu değerlendiriliyor.
