İSMAİL ŞAHİN - ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı savaş, 35. gününü geride bırakırken, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla başlayan küresel enerji krizi etkilerini yoğun bir şekilde hissettiriyor. Son iki gündür 109 dolarda seyreden petrol fiyatlarının, kısa vadede 130 doları bulabileceği ve Hürmüz Boğazı'nın açılmaması durumunda 150 dolara kadar yükselebileceği uyarısı, New York merkezli JPMorgan tarafından yapılan bir raporla duyuruldu.
Tahvil Piyasalarında Düşüş
Enerji maliyetlerindeki artış ve döviz kurundaki baskılar, küresel merkez bankalarını ABD tahvillerini satmaya yönlendirdi. Financial Times’ın haberine göre, New York Federal Reserve verilerine göre, yabancı resmi kurumların tahvil varlıkları 82 milyar dolar azalarak 2.7 trilyon dolara geriledi ve böylece 2012'den bu yana en düşük seviyeye inmiş oldu. Birçok petrol ithalatçısı, artan maliyetlere karşı döviz rezervlerini artırmak amacıyla hamleler yapıyor.
Döviz ve değerli metallerde de gözle görülür bir satış baskısı yaşanıyor. Altın ons fiyatı, 4.796 dolara kadar yükselmesine rağmen, gün içinde yüzde 1.79 değer kaybederek 4.676 dolara düştü. Gümüş fiyatları ise, yüzde 7’den fazla düşerek ons başına 70 doların altına geriledi.
E-Ticaret Devleri Ek Ücret Getiriyor
Artan enerji maliyetleri, e-ticaret alanında da etkisini göstermeye başladı. Amazon, Irak savaşı sonrasında dizel fiyatlarının yüzde 46 artmasının ardından, ABD ve Kanada’daki satıcılarına yönelik lojistik hizmetlerine 17 Nisan itibariyle yüzde 3,5 yakıt ek ücreti uygulayacağını açıkladı. Bu artış, teslimat maliyetlerinin artmasına ve nihai ürün fiyatlarına yansımasına neden olabilir.
Asya'da ise savaş nedeniyle yaşanan enerji krizi, akaryakıt kıtlığı ile birlikte şiddet olaylarını tetikliyor. Bangladeş, Pakistan ve Hindistan'da benzin istasyonlarına yönelik saldırılar ve yağmalar artış gösterirken, bu duruma bağlı olarak ölümler meydana geliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamalar ise bölgedeki istikrarsızlık riskini artırıyor.
Trump Yönetimi Ek Vergilerle Gündemde
ABD’nin eski Başkanı Donald Trump yönetimi, yüksek mahkeme tarafından durdurulan tarifeler sonrasında ilaç ithalatına yönelik yüksek vergiler getirdi. Patentli ilaç ithalatına yüzde 100'e varan gümrük vergileri getirilirken, yerli üretim taahhüdünde bulunan şirketler için daha düşük oranlar uygulanacağı bildirildi. Ayrıca, çelik, alüminyum ve bakır ithalatına yüzde 25 ek vergi alınacağı açıklandı.
Küresel Gıda Fiyatları Yükseliyor
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), İran savaşının etkisiyle ilgili Gıda Fiyat Endeksi'nde mart ayı itibarıyla artış yaşandığını duyurdu. Mart ayında FAO Gıda Fiyat Endeksi, aylık bazda yüzde 2.4, yıllık bazda ise yüzde 1 artış gösterdi. Tahıl, et, süt ürünleri ile bitkisel yağlar gibi pek çok gıda grubundaki fiyat endekslerinin yükselişi, Orta Doğu’daki çatışmaların yan etkisi olarak değerlendiriliyor. Uluslararası buğday fiyatları yüzde 4.3 artarken, FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, üst üste üçüncü ayda da yüzde 5.1 oranında artış kaydetti.
