İsmail Şahin - İSTANBUL - Sanal medya, dünya genelinde hızla büyüyen fakat denetlenemeyen bir alan olarak, şiddet içeriklerini yaygınlaştırarak hem yetişkinler hem de çocuklar üzerinde derin psikolojik etkiler yaratmaya devam ediyor. 2024 yılı itibarıyla Türkiye'de dijital medya yatırımları 158 milyar TL'yi aşarken, bu miktarın yüzde 47'sini sosyal medya platformları oluşturmakta. Meta, Google, TikTok, YouTube ve X gibi yabancı platformlara aktarılacak toplam yatırım miktarı 74 milyar TL olarak belirlendi. 2025 yılı içinse dijital medya yatırımlarının 200 milyar TL'ye ulaşması ve bunun da büyük bir kısmının sosyal medyaya ayrılması bekleniyor. Bu durum, platformların daha fazla izlenme ve ekran süresi artırma çabası içinde şiddet, suç ve riskli içerikler sunmasına sebep oluyor.
Rekor Kullanım Oranı
“We Are Social” tarafından gerçekleştirilen 2025 araştırmasına göre, dünya genelinde internet kullanıcı sayısının 5.5 milyarı geçmesi ve sosyal medya kullanıcı sayısının 5.2 milyara ulaşması bekleniyor. Türkiye’de 16-74 yaş arası internet kullanım oranı yüzde 90.9’a, günlük ortalama internet kullanım süresi ise 7 saat 13 dakikaya çıkmış durumda. Avrupa'nın en uzun sosyal medya ekran süresinin 4 saat 4 dakika olduğu gözlemleniyor.
Tazminat Davaları
Meta ve Google, kullanıcıları bağımlı hale getirdiği gerekçesiyle ABD'de toplam 6 milyon dolar tazminat ödemeye mahkum edildi. Ayrıca, New Mexico'daki bir davada çocuk güvenliği önlemlerini yetersiz bulundukları için Meta'ya 375 milyon dolar ceza verildi.
Kâr ve Rekabet Üzerine Güvenlik Sorunları
Sosyal medya devleri, kullanıcı ilgisini artırmak için 'öfke' ve 'sınırda içerik' türlerine yöneliyor. Algoritmalar, yüksek uyarıcı içerikler sunarak kullanıcıların ekranda daha fazla zaman geçirmesini sağlıyor. Örneğin, Meta'nın Instagram Reels platformu, gerekli güvenlik önlemleri alınmadan yayımlanmış ve iç araştırmalar zorbalık gibi olumsuz durumların yaygın olduğunu göstermekte.
Algoritmaların Etkisi
Algoritmalar, kullanıcıları daha uzun süre ekranda tutmaya yönelik içerikler sunarken, bu süreçte gençlerin aşırı uç görüşlere yönelmesine neden olabiliyor. Örneğin, 13 yaşındaki bir çocuk, algoritmalar sayesinde radikalleşebilirken, şiddet içerikli oyunların %85'i bu sorunu daha da derinleştiriyor.
Fransız Yargısında Yeni Gelişmeler
Fransa'da açılan bir soruşturma kapsamında, sosyal medya şirketi X’in sahibi Elon Musk, çocuk istismarı ve veri sistemine müdahale iddialarıyla ilgili ifade vermeye çağrıldı. Eğer X suçlu bulunursa, yıllık cirosunun %10'u kadar bir ceza ile karşılaşabilir.
