ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ölümüyle ilgili dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Trump, Hamaney'in ölümünün ardında ABD istihbaratının ve gelişmiş takip sistemlerinin yattığını belirterek, "Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldü." dedi ve İran halkına, bu durumun ülkenin geleceği için büyük bir fırsat olduğunu söyledi.
Hamaney'in vefatı üzerine İran devleti 40 günlük ulusal yas ilan etti. 1989'dan beri 'Rehber' unvanıyla ülkenin en yüksek makamında bulunan Hamaney'in ölümü, İran için yeni bir dönem başlatıyor. Peki, Hamaney kimdi ve yaklaşık 37 yıllık liderlik süreci boyunca neler yaşadı?
Kasvetli Bir Başlangıç
Ayetullah Ali Hamaney, 19 Nisan 1939'da Meşhed kentinde zorlu bir ortamda dünyaya geldi. Şii bir din aliminin ikinci oğlu olarak doğdu ve yoksulluk içinde büyüdü. Meşhed ve Kum'da dini eğitim aldıktan sonra 1962'de, Ayetullah Humeyni’nin liderliğindeki devrim hareketine katıldı. Hamaney, bu süreçte birkaç kez tutuklanıp sürgün edildi.
Hamaney, sadece din adamı değil, aynı zamanda siyasi düşünceleriyle de ön plana çıkan bir figürdi. ABD'nin Şah'a destek vermesi nedeniyle çeşitli entelektüellerle görüşerek, devrim fikirlerini geliştirdi. Özellikle Müslüman Kardeşler üyesi Seyyid Kutub'un fikirlerinden etkilenmiş, bazı eserlerini Farsçaya çevirmiştir.
Victor Hugo Hayranlığı
Hamaney, edebiyat alanında da oldukça ilgi sahibiydi ve Victor Hugo'nun “Sefiller” adlı eserine büyük hayranlık duyarak onu “roman yazarlığı dünyasında bir mucize” olarak nitelendiriyordu. Tolstoy ve John Steinbeck gibi büyük yazarların eserleri hakkında da görüşler geliştirmiştir.
Yönetimi ve Nükleer Program
1981’de Cumhurbaşkanı olan Hamaney, 1989'da Humeyni'nin vefatından sonra 'Rehber' unvanını aldı. Yönetiminde Batı ile sıkı bir muhalefet geliştiren Hamaney, ülkenin nükleer programını geliştirerek İran’ın uluslararası alanda stratejik bir aktör olmasını sağladı.
Ancak yönetimi döneminde iç siyasette sert bir tutum sergileyerek reform taleplerine mesafeli durdu, bu da birçok sokak gösterisine yol açtı. Hamaney, 2023 yılı itibarıyla 86 yaşındaydı ve son yıllarındaki yönetim anlayışı ile tartışma konusu oldu.
Hamaney Sonrası Dönem
Hamaney’in ölümü, İran'daki iktidar dinamiklerini değiştirme potansiyeline sahip. Danışmanı Muhammed Muhbir, Hamaney'in ardından boşalan liderlik makamının belirlenmesi için Anayasa'nın 111. maddesinin uygulanacağını duyurdu. Gelecek süreçte İran'ın siyasi geleceği ve liderlik yapısı merakla bekleniyor.
