Meltem Güneş - Türkiye, geçtiğimiz yıl tarihindeki en büyük zirai don felaketlerinden birini yaşamış; bu durum özellikle meyve gruplarında ciddi hasara yol açmıştı. Ancak, bu yıl bazı bölgelerde don olaylarının çok sert etkiler yaratmayacağı değerlendiriliyor. Üreticilerin, ekim ve dikim dönemlerinde kayıplarını en aza indirmek için gereken önlemleri alması oldukça önemli. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalara göre, don riski taşıyan bölgelerde zirai faaliyetlerin mümkün olduğu kadar azaltılması önerilmektedir. Bu durum, farklı mevsimlerdeki don olaylarının olasılığı, şiddeti ve dağılımı üzerinde de araştırmalar yapılmasını gerektiriyor.
Alçak arazilerde meydana gelen soğuk hava akışının, ağaç sıraları ve bodur bitkiler gibi doğal engellerle etkisinin azaltılabileceği belirtiliyor. Zirai don ile mücadelede öneriler şu şekilde sıralanabilir:
ÜRÜN SEÇİMİ: Çiçeklenme dönemi aynı olan meyve türleri arasında dayanıklılık farkları bulunuyor. Dona hassas bölgelerde, daha dayanıklı kayısı ve elma çeşitleri ile sert kış koşullarına uyum sağlayan tahıl ve çilek çeşitleri tercih edilmelidir. Dağlık ve güneye bakan alanlar, meyve yetiştiriciliği için en uygun bölgeler arasında yer alıyor.
ISITMA YÖNTEMLERİ: Soğuk havanın etkilerini azaltmak için en etkili yöntemlerden biri, uygun ısıtma ekipmanlarının kullanılmasıdır. Dağıtılan yeterli sayıda küçük ateş, büyük ateşlerden daha etkili olabilir. Ancak, don olayı sıklığına göre bu yöntemin ekonomik olup olmadığı değerlendirilmeli.
SU UYGULAMASI: Üstten sulama ve yağmurlama, don olaylarını önlemek için etkili yöntemler arasında bulunmaktadır. Bu yöntemler yalnızca üzerindeki buz yükünü taşıyabilen bitkiler üzerinde uygulanmalıdır.
YABANCI OTLARI TEMİZLİĞİ: Don riski yüksek zamanlarda, toprağı gevşetmekten kaçınılmalı ve don tehlikesi başlamadan önce yabancı otların temizlenmesi önem taşımaktadır.
ÇİÇEKLENMENİN GECİKTİRİLMESİ: İlkbaharda meydana gelen don olayları sık görülen alanlarda, çiçeklenmeyi geciktirecek yöntemler uygulanmalıdır. Örneğin, ağaç diplerinin açılması ya da sulama sistemi ile don oluşumunun engellenmesi sağlanabilir.
ZORUNLU HASAT: Üreticilerin don tahminlerine göre olgun ürünleri acil olarak toplaması, hasarları minimize etmektedir. Toplanan ürünlerin uygun yerlerde depolanması gerektiği unutulmamalıdır.
METEOROLOJİK TAKİP VE TARSİM: Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve Tarım Müdürlükleri’nin uyarıları dikkate alınmalıdır. Tarım sigortası yaptırmak da büyük bir önem taşır; riski öğrenen üreticilerin durumlarını en geç 24 saat içinde bildirmeleri gerekmektedir.
