Dünya'nın yüzeyinin altında, gözlerden tamamen uzak bir başka dünya bulunuyor. Binlerce kilometre derinlikte, katı manto ile sıvı dış çekirdeğin kesiştiği bölgede yaşanan hareketlilik, gezegenin jeolojik işleyişinin en büyük sırlarından biri olmayı sürdürüyor. Bilim insanlarının bu bölgeye ilişkin yürüttüğü yeni çalışma ise Dünya'nın derinliklerine dair bildiklerimizi değiştirebilecek sonuçlar ortaya çıkardı.
Science Alert'ün Journal of Geophysical Research: Solid Earth dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, manto ile çekirdek arasındaki sınır sanıldığı gibi birbirinden kopuk küçük yapılardan oluşmuyor. Aksine, bu gizemli bölgede birbirleriyle bağlantılı, geniş ve kesintisiz kuşaklar halinde uzanan yapılar bulunuyor.
MİLYONLARCA SİNYAL YAPAY ZEKAYA EMANET EDİLDİ
Araştırmacılar, Dünya'nın derinliklerindeki bu yapıları ortaya çıkarmak için şimdiye kadar gerçekleştirilen en kapsamlı sismik analizlerden birine başvurdu.
1990 ile 2024 yılları arasında meydana gelen yaklaşık 5 bin depreme ait 2 milyondan fazla sismik dalga kaydı, derin öğrenme tabanlı bir yapay zeka algoritması tarafından incelendi.
Çalışmanın odak noktasını ise oldukça zayıf ancak bilim insanları için büyük önem taşıyan "PKP öncül dalgaları" oluşturdu.
Bu dalgalar, depremin ardından Dünya'nın içinden ilerlerken manto-çekirdek sınırındaki küçük yapısal farklılıklarla karşılaşıyor ve saçılıyor. Ardından ana sarsıntıyla ilişkili güçlü dalgalardan hemen önce yüzeye ulaşıyor.
İşte bilim insanları, bu son derece zayıf sinyallerin izini sürerek Dünya'nın en ulaşılmaz bölgelerinden birinin haritasını çıkarmaya çalıştı.
YAPAY ZEKA 175 BİN SİNYAL YAKALADI
Uzmanların denetimiyle geliştirilen yapay zeka modeli, insan gücüyle yapılması son derece zor olan bu taramada dikkat çekici bir başarı elde etti.
Algoritma, yaklaşık 175 bin yüksek kaliteli PKP öncül sinyali tespit etti. Bu sayı, bugüne kadar yapılan çalışmaların tamamında elde edilen sinyallerin toplamından yaklaşık 10 kat daha fazla.
Ortaya çıkan dev veri seti, araştırmacılara Dünya'nın derinliklerine ilişkin çok daha ayrıntılı ve küresel bir bakış sağladı.
'BAĞIMSIZ PARÇALAR' DEĞİL, DEV KUŞAKLAR
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ise elde edilen küresel haritada görüldü. Daha önce birbirinden bağımsız ve rastgele dağılmış yapılar olarak değerlendirilen derin bölgelerin, aslında birbirleriyle bağlantılı geniş kuşaklar oluşturduğu anlaşıldı.
Bu yapıların özellikle Avrasya'nın yüksek enlemleri, Orta Asya ve Güney Atlantik'in altında yoğunlaştığı belirlendi.
Bilim insanları şimdi bu dev yapıların nasıl oluştuğu sorusuna yanıt arıyor.
MİLYARLARCA YILLIK 'KOZMİK' İZLER Mİ?
Araştırmacıların üzerinde durduğu ihtimallerden biri, söz konusu yapıların Dünya'nın yüzeyinden milyarlarca yıl boyunca derinlere taşınan maddelerden oluşması.
Buna göre okyanus tabanındaki bazı parçalar, tektonik levhaların hareketleriyle birlikte mantonun derinliklerine sürüklenmiş ve zaman içinde manto-çekirdek sınırına kadar ulaşmış olabilir.
Ancak çok daha çarpıcı bir ihtimal de var.
Bu yapıların, milyarlarca yıl önce genç Dünya'ya çarpan ve Ay'ın oluşumuna yol açtığı düşünülen dev gök cisminden geriye kalan kimyasal kalıntılar olabileceği değerlendiriliyor.
Eğer bu ihtimal doğrulanırsa, Dünya'nın derinliklerinde gezegenimizin ve Ay'ın oluşumunun ilk dönemlerinden kalma izler bulunuyor olabilir.
DÜNYA'NIN MANYETİK ALANINA DA IŞIK TUTABİLİR
Üstelik keşfin önemi yalnızca Dünya'nın geçmişini anlamakla sınırlı değil. Manto-çekirdek sınırındaki bu yapıların, aşırı sıcaklık ve basınç altında kısmen eridiği ve çevresindeki mantodan farklı fiziksel özellikler kazandığı düşünülüyor.
Bu farklılıklar, Dünya'nın derinliklerinde gerçekleşen süreçlerin yüzeydeki sonuçlarını anlamak açısından kritik önem taşıyor.
Araştırmacılar, elde edilen yeni haritanın volkanik patlamaların şiddetinin anlaşılmasından Dünya'nın manyetik alanındaki değişimlerin çözümlenmesine kadar çok sayıda jeolojik sürece ışık tutabileceğini belirtiyor.
Yani yapay zekanın yakaladığı bu son derece zayıf sismik izler, aslında gezegenimizin milyarlarca yıllık geçmişine ve bugün hâlâ devam eden devasa iç hareketlerine açılan yeni bir pencere olabilir.
Aldatıldığını robot süpürgeden öğrendi! Yaptığı hamle sonradan başına bela oldu Eski CIA yetkilisinden canlı yayında Yunanistan’da deprem etkisi yaratacak sözler! 'Türklerden korkuyorlar, nereye kaçacaklarını bilmiyorlar'
