Ortadoğu, Umman’ın başkenti Maskat’ta bu akşam gerçekleşecek İran-ABD müzakerelerine odaklanmış durumda. İran’daki rejim karşıtı protestolarda büyük kayıpların yaşanmasının ardından ABD, bölgeye yönelik askeri müdahalelerde bulunabileceğini duyurmuştu. Ancak taraflar masaya oturmadan önce müzakerelerin zorlu geçmesi bekleniyor.
Başlangıçta müzakerelerin İstanbul'da yapılması planlanmış ve Orta Doğu ülkelerinin de katılım sağlaması kararlaştırılmıştı. Ancak İran yönetimi, müzakere formatının kendileri açısından rahatsız edici olduğunu belirterek bu karara karşı çıkmış durumda. özellikle İran’ın 'füze programı' ve 'vekil gruplar' konularında bölge ülkeleriyle tartışmaya girmek istememesi, çaresizliğin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Gelişmeler üzerine bazı Arap liderlerinin Beyaz Saray nezdinde spor lobi faaliyetlerinde bulundukları, bu baskıların sonucunda ABD’nin Umman’da müzakere masasına oturmayı kabul ettiği öne sürülüyor. Yetkililerden birinin açıklaması, “Arap ülkeleri bizimle müzakere yapılmasını istediler. Ancak hala güvenliğimiz konusunda endişelerimiz sürüyor,” şeklinde oldu.
Sert Olaylar ve Açıklamalar
Tarafların açıklamaları da dikkat çekici. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bu saldırılar sonrasında nükleer programını yeniden başlatma çabasında olduğunu iddia etti. Trump, İran ile müzakerelerin ilerleyen aşamalarında ABD’nin askeri gücünü kullanma ihtimali üzerinde durarak, “Eğer bir savaş yaşanırsa, sonuçları çok ağır olacaktır,” ifadesini kullandı. Bu noktada İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminiya, savaşın tüm bölgeyi etkileyeceği tehdidinde bulunarak, “ABD’nin üslerine erişimimiz kolay ve bu onların zayıflığını artırıyor,” dedi.
Müzakerelerden olumlu sonuç çıkmaması durumunda İran yönetiminin bir dizi önlem almayı planladığı bildirilmekte. İran’ın 5 aşamalı bir savaş planı hazırladığı ve savaşın hacmini genişleteceği, ayrıca petrol fiyatlarını yükseltmek için Hürmüz Boğazı’nı mayınlayabileceği iddia ediliyor.
Arabulucuların Önerileri Neler?
Katar, Türkiye ve Mısır liderliğindeki arabulucular, müzakerelerde ele alınacak bir taslak çerçeve sundu. Bu çerçevede, İran’ın üç yıl boyunca uranyum zenginleştirmeyi askıya alması, vekil güçlere silah transferini durdurması ve balistik füze faaliyetlerine son vermesi gibi şartlar yer almakta. Ancak İran’ın bu önerilere yanıtının olumsuz olabileceği ihtimali, müzakerelerin geleceğini belirsizleştiriyor.
ABD'nin Beklentileri
Dün akşam Umman’a hareket eden müzakere heyetleri arasında farklı beklentiler var. İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, ‘kırmızı çizgileri’ arasındaki konuların müzakerelerde tartışmaya kapalı olduğunu belirtirken, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın İran nükleer kapasitesinin sıfırlanmasını hedeflediğini vurguladı.
