İstanbul - Ortadoğu'da yaşanan İran merkezli çatışmanın yarattığı dalgalanmalar, küresel enerji piyasalarını etkisi altına alarak havacılık sektöründe de önemli değişikliklere sebep oldu. Savaşın başından bu yana yaklaşık 50 bin uçuş iptal edildi ve Dubai Havalimanı'nın tam kapasiteyle çalışamaması, dünya genelindeki uçuş ağını sekteye uğrattı.
Krizin temel etkisi ise petrol fiyatlarındaki ani artış olarak öne çıkıyor. Dünya Bankası'nın bu yıl için tahmin ettiği ortalama petrol fiyatları, aniden 106 doların üzerine çıkarak havacılık sektöründeki jet yakıtı maliyetlerini hızla yükseltti.
İflas Tehditi
Uzmanlar, artan jet yakıtı maliyetlerinin havayolu şirketlerinin operasyonel giderlerini yüzde 20 ila 30 oranında artırdığını belirtiyor. Ancak, çoğu biletin önceden satılması sebebiyle bu artışları hemen fiyatlara yansıtmakta zorluk çekiliyor. Amerika'daki havayolları, ocak ayında jet yakıtı için galon başına ortalama 2.36 dolar ödedi. Ancak savaş sonrasında bu fiyatların hızla yükseldiği ifade ediliyor.
Maliyet artışlarının havayolu şirketlerini iki yanı keskin bir kılıç durumuna getirdiği, yüksek fiyatların talebi azaltabileceği, düşük fiyatların ise şirketleri zarara sokabileceği vurgulanıyor. Havacılık analisti Zach Griff, Ortadoğu uçuşlarının durmasının yanı sıra yakıt maliyetlerindeki artış neticesinde bazı havayolu şirketlerinin iflas riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.
Kriz, yolcuların ödediği bilet fiyatlarına da yansımaya başladı. Deutsche Bank'ın analizine göre, ABD'de bazı uçuşlarda bilet fiyatları yüzde 15 ile 124 arasında artış gösterdi. Örneğin, düşük maliyetli havayolu Spirit Airlines’ta bilet fiyatları 86 dolardan 193 dolara yükseldi.
Havayolu şirketleri, artan maliyetlere karşı stratejiler geliştiriyor. 'Yakıt riskinden korunma' yöntemini benimseyen şirketler, gelecekteki yakıt fiyatlarını sabitlemek için finansal sözleşmeler imzalıyor. Ancak bu strateji, nakit ihtiyacına neden olabilir ve petrol fiyatlarının düşmesi durumunda zarara sebep olabilir. Bazı şirketler, daha az yakıt tüketen modern uçaklara geçiş yaparak tasarruf etmeyi tercih ediyor.
Boeing 777 gibi büyük uçaklar, yaklaşık 170 bin litre yakıt alabiliyor ve bu, uçağın 14-16 saat kesintisiz uçmasına imkan tanıyor. Ancak, uzun menzilli uçuşlarda saat başına yaklaşık 6-7 ton jet yakıtı tüketilmesi, havayolu şirketlerinin maliyetlerini iki katına çıkarmakta.
Birçok havayolu şirketi, artan maliyetler nedeniyle bilet fiyatlarını artırmak ya da yakıt ek ücreti uygulamak zorunda kaldı. Artış gerçekleştiren havayolu şirketleri arasında Qantas Airways, SAS, Cathay Pacific ve Air France-KLM bulunuyor.
Petrol fiyatlarındaki artış, piyasaların da tepkisini çekerek büyük değişikliklere neden oluyor. Brent petrol fiyatları yüzde 2.82 artışla 106 dolara, WTI ise yüzde 2.43 artışla 100 doları aştı. Bu gelişmelerin, havacılık sektörü ve genel ekonomi üzerinde ne gibi etkilere yol açacağı merakla bekleniyor.
