Aydın Hasan / Asena Yatağan - 28 Şubat'ta başlayan ABD ve İsrail'in İran’a yönelik askeri müdahalesi, beklenen rejim değişikliğini getiremedi. Son günlerde, ABD, İran’ın petrol tesislerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırmış ve Harg Adası'nı bombalayarak Tahran'a gözdağı vermiştir. Başkan Donald Trump, Hürmüz Boğazı'yla ilgili kritik bir uyarıda bulunarak, İran’ın Harg Adası üzerinden petrol sevkiyatının büyük bir bölümünü gerçekleştirdiğini belirtti. Trump, bölgedeki güvenliğin sağlanması için birçok ülkenin, özellikle de ABD ile işbirliği içinde gemi göndereceğini ifade etti.
Gemileri Gönderme Çağrısı
Trump, “Umarım Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore, İngiltere ve diğer ülkeler de bölgeye gemiler gönderir” şeklinde konuşarak savaşı petrol üzerinden küresel bir boyuta taşıma amacını vurguladı. Uzmanlar, bu çağrının, ABD'nin enerji rekabetinde yeni bir aşamaya geçiş olduğuna işaret ettiğini belirtiyor.
Ciddi Olası Riskler
Emekli Büyükelçi Uluç Özülker, Trump’ın bu çağrısının anlamlı olmadığını, zira ABD'nin mevcut donanmasının bölgede bulunduğunu ifade etti. Ayrıca, deniz suyunun arıtılarak içme suyu olarak kullanıldığına dikkati çekerek, savaşın bu tesislere zarar vermesinin büyük bir su krizine yol açabileceğini belirtti. Özülker, bu durumun tarım ve yaşam koşullarını olumsuz yönde etkileyeceğini ve yeni göç dalgalarını tetikleyebileceğini vurguladı.
Enerji Rekabetinin Önemi
İstanbul Aydın Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Dr. Hazar Vural, Hürmüz Boğazı'nın dünya enerji taşımacılığındaki hayati rolüne dikkat çekti. İran'ın, boğazı kapatma yeteneğini, ABD üzerindeki küresel baskıyı artırmak amacıyla kullandığını belirtti. Bu durum, petrol fiyatları ve küresel piyasalarda dalgalanmalara neden olabilir.
Trump'ın çağrısı, Japonya, Güney Kore gibi ülkeler için anlaşılırken, Çin’e yönelik yapılan bu çağrının karmaşık bir durum yarattığı ifade edildi. Zira İran petrolünün büyük bir kısmı, doğrudan Çin’e satılıyor. Bu da Washington’un İran üzerindeki kontrol arzusunun hâlâ sürdüğünü gösteriyor. Ancak savaşın dışındaki sebepler de göz önünde bulundurulduğunda, enerji rekabetinin yalnızca bir unsur olduğunu unutmamak gerekmektedir.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) donanmasına ait bir gemi, Hürmüz Boğazı’ndaki kargo gemileri ve petrol tankerlerinin yanında devriye geziyor.
