Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), üye ülkelerin acil durum stoklarından toplamda 400 milyon varil petrolü piyasaya sürme planlarını açıkladı. Bu yeni düzenlemeye göre, Asya-Okyanusya ülkeleri petrol stoklarını hemen piyasaya sunarken, Amerika ve Avrupa'nın stokları bu ayın sonundan itibaren devreye girecek.
Planlanan toplam 400 milyon varilin %72'si ham petrol, %2'si ise petrol ürünlerinden oluşuyor. ABD 172,2 milyon varil ile en büyük paya sahip olurken, Asya-Okyanusya ülkeleri stratejik rezervlerinden 66,8 milyon ve endüstriyel stoklardan 41,8 milyon varil petrol sunacak. Avrupa, stratejik rezervlerinden 32,7 milyon ve endüstriyel stoklardan 74,8 milyon varil serbest bırakarak sürece katkı sağlayacak. Kanada'nın yerli üreticilerinden sağlanacak 23,6 milyon varil petrol de bu girişimi destekleyecek.
Asya Piyasalarına Dikkat
IEA Başkanı Fatih Birol, Orta Doğu'daki çatışmaların küresel petrol piyasasında tarihsel bir tedarik kesintisine yol açtığını ifade etti. Hürmüz Boğazı'nın işlevsel olarak kapalı olması nedeniyle, piyasadaki petrol miktarının, önceki kesintilere oranla daha fazla olduğunu belirtti. Ayrıca, stratejik rezervlerden serbest bırakılan petrolün gelmeye başladığını ve petrol fiyatlarının son haftalara göre düştüğünü ancak Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının yeniden başlamasının hayati önemde olduğunu vurguladı.
Rice Üniversitesi Kıdemli Direktörü Kenneth Medlock, stratejik stoklarının fiziki piyasalara etkisinin zaman alacağını belirtti. Petrolün gemilere yüklenmesi ve rafinerilere ulaşması gibi lojistik süreçlerin çözülmesi gerektiğini belirten Medlock, stratejik stokların salımının fiyatları aşağı yönde etkileyebileceğini kaydetti. Ancak jeopolitik risklerin artışı, bu durumu tehlikeli hale getirebilir. Medlock, uzun vadede petrol piyasasının yeniden toparlanmasının Hürmüz Boğazı'nın durumu ile doğrudan ilişkili olduğunu söyledi.
Jeopolitik Risklerin Etkisi
Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi Başkanı Oğuzhan Akyener, stratejik petrol rezervlerinin piyasaya arzının zaman alabileceğini ifade ederek, petrol fiyatlarındaki yükselişin daha çok jeopolitik risk algısından kaynaklandığını belirtti. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin, navlun ve lojistik maliyetlerindeki artışın etkisi ile fiyatları olumsuz etkilediğini fakat arzda büyük bir düşüş olmadığını söyledi.
Akyener, stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesinin arz dengesini sağladığını ancak mevcut fiyat dalgalanmalarının jeopolitik risk algısından kaynaklandığını ifade etti. Bu durum, piyasa beklentilerini köklü biçimde değiştirmese de fiyatların daha fazla yükselmesini sınırladı.
