ABD ile İsrail'in 27 Şubat'ta gerçekleştirdiği İran'a yönelik saldırılar, bölgedeki gerilimi artırdı. Bu durum, İran'ın yanıtlarıyla daha da tırmanarak enerji akışına dair endişeleri körükledi ve sonuç olarak küresel enerji piyasalarında fiyat artışlarını beraberinde getirdi.
Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol ve doğal gaz arzındaki tehlikeler, gaz fiyatlarını artırırken, artan taşımacılık maliyetleri kömür fiyatlarının da yükselmesine yol açtı. Bu, Newcastle ve Rotterdam borsalarında rekor fiyat artışlarına neden oldu.
Örneğin, Asya'daki Newcastle kömür vadeli işlemleri, 27 Şubat'ta ton başına 115,80 dolardan kapanırken, 9 Mart'ta bu fiyat 138 dolara yükseldi ve bu, Aralık 2024'ten bu yana görülen en yüksek seviyeye işaret ediyor. 10 Mart kapanış fiyatı ise ton başına 133,65 dolar olarak kaydedildi.
Benzer şekilde, API2 Rotterdam Kömürü de 27 Şubat'ta ton başına 106 dolardan kapanmışken, 9 Mart'ta 132 dolardan işlem gördü ve bu, Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek rakam oldu. 10 Mart kapanış fiyatı ise 121 dolar oldu.
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, mevcut jeopolitik krizin doğal gaz fiyatlarında sert yükselişlere sebep olduğunu ifade etti.
Alparslan, Mart ayında Avrupa Birliği'nde doğal gaz santrallerinden üretilen elektriğin maliyetinin yüzde 51 arttığını belirterek, bazı ülkelerde kömür ve gazın elektrik üretiminde yer değiştirebilen yakıtlar olarak kullanıldığını söyledi. Gazdan elektrik üretiminin pahalılaşmasıyla üreticilerin kömüre yönelmesinin bu fiyat artışında etkili olmuş olabileceğini vurguladı. Ancak, bu durumun kömürün stratejik öneminin bir teyidi değil, fossil yakıt piyasalarındaki dalgalanmaların bir işareti olduğunu ifade etti.
Alparslan, ayrıca kömürden elektrik üretiminin kömüre bağımlı ülkelerde bile düştüğünü belirterek, dünyanın en büyük iki kömür bazlı elektrik üreticisi olan Çin ve Hindistan ile Almanya ve Polonya'daki üretim düşüşlerini de gözler önüne serdi.
Küresel enerji güvenliğinin artırılabilmesi için yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmenin önemine de dikkat çeken Alparslan, Türkiye'nin de küresel kömür fiyatlarındaki yükselişten etkilendiğini vurguladı. 2025'te Türkiye'nin kömürle ürettiği elektriğin yaklaşık üçte ikisinin ithal kömüre dayandığını ifade eden Alparslan, mevcut linyit santrallerinin ortalama yaşının yüksek olduğunu belirterek, Türkiye’nin enerji politikalarında yenilenebilir enerjiye yer vermenin gerekliliğini dile getirdi.
Ulusal Enerji Analizi Merkezi Araştırmacısı Lars Schernikau, kömür fiyatlarındaki artışın, doğal gaz fiyatlarının keskin yükselişi ve navlun maliyetlerindeki artışla da bağlantılı olduğunu belirtti. Schernikau, kömür fiyatlarının büyük ölçüde doğal gaz fiyatlarından etkilendiğini ve Orta Doğu'daki fiziksel arz sorunlarının gaz fiyatlarını artırarak toplam enerji kompleksinde fiyat artışlarına yol açtığını ifade etti.
