İngiltere merkezli The Economist dergisinin son haberine göre, Orta Doğu'daki çatışmalara dair ticari uydu görüntülerinin bir kısmı ABD ve İran arasındaki gerilim sonrası erişim kısıtlamalarıyla karşı karşıya kaldı. Son yıllarda gazetecilerin ve araştırmacıların bu tip görüntüleri kullanarak çatışma bölgelerini izlemeleri önemli bir rol oynamıştır.
'Artık Erişilemiyor'
Haberde, ismi gizli tutulan bir araştırmacının, 6 Mart'ta incelediği İran kıyı şeridi görüntülerine artık ulaşılamadığını ifade ettiği bilgisi verildi. ABD merkezli uydu görüntüleme şirketi Planet Labs, bu olayın ardından Orta Doğu'ya ait yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinin yayınlanmasını ilk başta 4 gün, sonrasında ise 2 hafta geciktirdi.
Önceden hassas bölgelerin görüntülerini diğer şirketlere kıyasla daha fazla şeffaflıkla paylaşan Planet Labs, söz konusu gerilimden sonra politikasında değişikliğe gitmiştir.
ABD Yönetiminden Baskı İddiası
Haberde ayrıca, Planet Labs'ın kendi kararlarının bağımsız alındığını belirtse de, ABD yönetiminin uydu görüntüleme şirketleri üzerinde baskı kurduğu yönündeki iddialara da yer verilmektedir. Geçmişte ABD, yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinin paylaşımını sınırlamış ve bazı kısıtlamaları ancak 2020'de kaldırmıştır.
Diğer bir uydu görüntüleme şirketi olan Vantor'un, ABD askeri üslerine ait görüntüleri paylaşmaması ve 2022 sonrası Ukrayna ile ilgili görüntüleri kısıtlama politikası izlediği bildirilmektedir.
Uydu Geçiş Sıklığının Önemi
Gazetecilerin ve araştırmacıların gelişmeleri takip edebilmesi için uydu geçiş sıklığının kritik öneme sahip olduğu vurgulanmaktadır. Gerçek uydu görüntülerinin gecikmesi veya engellenmesi durumunda, yapay zekayla oluşturulmuş sahte görüntülerin yayılma riski de artmaktadır. Bu durum, bağımsız doğrulamalar ve sivil kayıpların tespit edilmesinde zorluklar doğurabilir.
California'daki Middlebury Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü uzmanı Jeffrey Lewis, uydu görüntülerinin savaş hasarları ile hedef belirlemede kullanılabileceğini belirterek, uzun süreli çatışmaların ortaya çıkmasının, kısa süreli gecikmelerin yetersiz kalacağı anlamına geldiğini ifade etti.
Son olarak, araştırmacıların artık Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın yerinde denetim gerçekleştirmediği bölgelerde İran'ın nükleer tesislerine erişiminin yanı sıra bu tür görüntülerin izlenmesinin zorlaştığını da dile getirdiği belirtiliyor.
