Hazar Denizi, Devletler Arası Çatışmaların Yeni Merkezine Dönüşüyor
ABD merkezli The New York Times, son günlerde İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılardan sonra Hazar Denizi'nin Rusya ve İran arasındaki stratejik değerinin arttığını belirtti. Batı'nın yaptırımlarından etkilenen iki ülke, bu bölgeyi ticari ve askeri sevkiyatlarda yoğun bir şekilde kullanmaya başladılar.
İsrail savaş uçaklarının bu yıl içinde, İran’ın Bandar Enzeli Limanı’ndaki deniz kuvvetleri komuta merkezine yönelik saldırılar düzenlediği ifade edildi. Yayımlanan görüntülerde önemli patlamalar ve yoğun siyah dumanlar görüldüğü kaydedildi. İsrail’in, bu saldırıda bazı İran donanmasına ait gemileri imha ettiği bildirildi.
Hazar Denizi'nin kullanımıyla ilgili olarak, ABD’li yetkililer, Rusya'nın Hazar üzerinden İran’a İHA parçaları gönderdiğini iddia ederek, bu sevkiyatların İran’ın dron kapasitesini yeniden artırma çabalarına yardımcı olduğunu belirttiler. Haberde, İran’ın son çatışmalarda dron envanterinin yaklaşık yüzde 60’ını kaybettiği bilgisine yer verildi.
İran Gıda İthalatını Hızlandırıyor
İranlı yetkililerin, alternatif ticaret yolları oluşturma gayretinin arttığı vurgulandı. Hazar kıyısındaki dört İran limanı, buğday ve diğer temel ürünlerin taşınması için aktif şekilde çalıştığı bildirildi. Gıda Sanayicileri Birliği Başkanı Mohammad Reza Mortazavi, bu süreçte Hazar rotasının önemli bir yere sahip olduğunu dile getirdi.
Hazar Denizi'ndeki taşımacılık hacminin son aylarda arttığına dikkat çeken veriler, bu yıl içinde kargo hacminin iki katına çıkmasının beklendiğini gösteriyor. RusIranExpo Başkanı Alexander Sharov, Batı yaptırımları nedeniyle bazı şirketlerin Hazar üzerinden taşımacılıktan çekindiğini ancak Hürmüz Boğazı'ndaki krizlerin bu durumu değiştirme potansiyeli olduğunu açıkladı.
Hazar Denizi’nin Stratejik Önemi
Haberde, Hazar Denizi’nin ticaretinin dışarıdan izlenmesinin zor olduğuna da dikkat çekildi. Rus ve İran limanları arasındaki gemilerin sıklıkla uydu takip sistemlerini kapattığı belirtildi. Çünkü, Basra Körfezi'nin aksine, ABD Hazar Denizi'ndeki gemileri denetleme yetkisine sahip değil.
Uzmanlar, Hazar’ın, yaptırımlardan kaçmak ve askeri sevkiyatlar için ideal bir bölge olduğunu vurguluyor. Hazar Denizi’ndeki bu yeni dönemin, bölgede daha geniş değişimlerin habercisi olduğu düşünülüyor.
Geçmişte Rusya, İran'dan dron temin ederken, son süreçte ise İran'a teknolojik destek sağlama yönünde bir değişim yaşandı. Temmuz 2023 sonrası Rusya'nın, kendi üretiminde ilerlemeler kaydetmesiyle bu durum daha belirgin hale geldi.
Hazar Denizi'nin jeopolitik önemi, ABD için de giderek artmakta. Hudson Institute uzmanı Luke Coffey, Hazar’ın, Amerikalı karar vericiler için bir 'jeopolitik kara delik' olduğunu belirtti. Genel olarak, Hazar Denizi’nin artan stratejik konumu, İran ve Rusya’nın ilişkilerinin gelişimini yansıtıyor.
