Orta Doğu’da devam eden çatışmalar, küresel helyum pazarında arz sıkıntısına sebep oluyor. Özellikle yarı iletken endüstrisi bu durumdan olumsuz etkilenirken, arzın geleceği hakkında ciddi kaygılar gündeme geliyor.
Bu süreçten en çok etkilenen ülkeler arasında ön sırada yer alan Katar, dünya çapında önemli bir helyum üreticisi konumunda. Ülkenin stratejik lokasyonundaki Ras Laffan kompleksine yönelik İran tarafından gerçekleştirilen insansız hava aracı ve füze saldırıları, helyum üretimini ciddi anlamda olumsuz etkiliyor. Bu sebeple yakın vadede helyum arzında iyileşme beklenmiyor.
Jeopolitik riskler azalsa dahi, Katar'ın helyum ihracatında önemli bir düşüş yaşanması olası. Asya, bu arz sıkıntısından en fazla etkilenecek bölge olarak öne çıkıyor; özellikle Güney Kore ve Tayvan, küresel yarı iletken tedarik zincirinde kritik öneme sahip. Bu ülkeler, Katar’dan yoğun miktarda helyum ithalatı yapıyor, bu nedenle olası uzayan aksaklıklar çip üretiminde ciddi sorunlara yol açabilir ve küresel elektronik pazarında da zincirleme etkilere neden olabilir.
Helyumun çok çeşitli sektörlerde kullanılabilmesi sebebiyle, arzda yaşanacak her türlü aksaklığın ekonomik faaliyetleri olumsuz etkileyebileceği bekleniyor. Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz’ın ifadesiyle, "Helyumun yerini alacak bir gaz yok". Yarı iletken üretimi, MRI cihazları ve kuantum bilgisayarları gibi birçok endüstride kritik bir bileşen olan helyum, alternatif bir malzeme ile ikame edilemiyor.
Güney Kore, helyum ihtiyacının %65’ten fazlasını Katar’dan karşılıyor. Samsung ve SK Hynix gibi devler, küresel bellek üretiminde büyük pay sahibi, bu durum, uzun süreli bir arz sıkıntısının çip üretimindeki darboğazı artıracağını gösteriyor. TSMC, yerel operasyonları için yeterli stoka sahipken, bu durum uzun vadede sürdürülebilir değil.
Modern çip tesislerinde bulunan geri dönüşüm sistemleri, helyumun %90-95’ini kurtarabildiklerini gösteriyor. Ancak bu geri kazanım, arz açığını kapatmakta yetersiz kalacaktır. Helyum, yüksek kapasiteli sabit disklerde de kullanıldığından, bu alandaki üretim de tehlikeye girmektedir. Özellikle beyaz eşyalar ve tıbbi cihazlar, helyuma bağımlı yapılarındandır. MRI makinelerinin çoğu, süper iletken mıknatıslarını sıvı helyum ile soğutup çalışmaktadır. Gelişen yapay zeka ve veri merkezi bağlantıları için fiber optik talebi artarken, bu süreçler de helyuma bağlıdır.
