Son yıllarda karaciğer yağlanması, artık yalnızca aşırı alkol tüketimiyle sınırlı bir sorun olmaktan çıkmış, alkol kullanmayan bireyler arasında da hızla yayılmaya başlamıştır. Bunun sonucunda NAFLD (Alkol Dışı Karaciğer Yağlanması) terimi yerini MASLD’ye (Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Steatotik Karaciğer Hastalığı) bırakmıştır. Washington Üniversitesi’nin Lancet tıp dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, artan obezite ve diyabet vakaları nedeniyle MASLD'nin 2050 yılına kadar 1.8 milyar insanı etkilemesi bekleniyor. Bugün dünya genelinde 1.3 milyar insanın bu hastalık ile yaşadığı dikkate alındığında, 30 yıl içinde bu rahatsızlığın yüzde 143 oranında artacağı öngörülüyor.
Hızla Yayılıyor
Uzmanların verilerine göre, dünyada her altı kişiden biri (yüzde 16) bu hastalıktan etkileniyor. 1990 yılında 500 milyon insan karaciğer yağlanması problemi yaşarken, 2023’te bu rakam 1.3 milyara yükselmiştir. Yapılan tahminler, MASLD’nin 2050 yılında 1.8 milyar kişiyi etkileyeceğini gösteriyor; bu da 2023 yılına göre yüzde 42’lik bir artış anlamına geliyor. 2023 yılı itibarıyla 100 bin kişide görülen küresel yaygınlık oranı 14 bin 429 vakaya ulaşmış durumda, bu da 1990 yılına göre yüzde 29 artışı ifade ediyor.
Erkekler Daha Fazla Etkileniyor
Araştırma bulguları, karaciğer yağlanmasının erkeklerde kadınlara göre daha sık görüldüğünü ortaya koyuyor. Ayrıca, MASLD’nin kötüleşen sağlık ve yaşam tarzı koşullarında özellikle genç yetişkinleri etkilediği vurgulanıyor. Orta Doğu ve Kuzey Afrika gibi belirli bölgelerde de bu hastalığın daha yaygın olduğu görülüyor. Türkiye’de obezite ve diyabet rakamlarındaki artış nedeniyle MASLD’nin yaygın olduğu ifade ediliyor ve elde edilen verilere göre yetişkinlerde görülme sıklığının yüzde 45-50 arasında olduğu belirtiliyor.
Nedenler, Etkiler ve Önleme Yöntemleri
Küresel anlamda kabul gören MASLD'nın temel nedenleri arasında obezite, diyabet, yüksek tansiyon, kolesterol ve sigara kullanımı yer alıyor. Eğer MASLD gelişimi durdurulmazsa, karaciğerde yağ birikimi zamanla iltihaplanmaya, sağlıklı dokunun kalıcı hasar görmesine, siroza, karaciğer yetmezliğine ve hatta karaciğer kanserine kadar ilerleyebilir. Uzmanlar, karaciğer yağlanmasını önlemenin en etkili yolunun ideal vücut ağırlığını korumak, kilo vermek, sağlıklı bir diyet uygulamak ve düzenli egzersiz yapmak olduğunu vurguluyor. Özellikle Akdeniz diyeti, zeytinyağı, tam tahıllar ve taze sebze ağırlıklı beslenmenin önerildiği önemli bir yöntem olarak öne çıkıyor. Ayrıca karaciğer yağlanmasının diyabet ve obezite ile olan bağlantısı, kalp krizi ve felç geçirme riskini de artırmaktadır.
Belirtileri Nelerdir?
Karaciğer yağlanması genellikle sessiz bir şekilde ilerler ve uzun bir süre belirti vermeden devam eder; bu durum, birçok bireyin önemli bir hasar oluşana kadar hastalığın farkında olmamasına yol açar. Ancak genel belirtiler arasında aşırı yorgunluk, genel halsizlik, karın bölgesinde, kaburgaların sağ altında hissedilen ağrı gibi şikayetler bulunmaktadır. Araştırmacılar, vakalardaki artışın, karaciğer yağlanmasının küresel sağlık önceliği olarak kabul edilmesi ve bu konuda yaygınlığı önlemek amacıyla farkındalık kampanyalarının düzenlenmesini gerekli kıldığını belirtmektedirler.
