İran'daki savaş, petrol ve doğal gaz krizinin yanı sıra, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen gübre tedarikinde de ciddi aksamalara neden oldu. Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri bu stratejik su yolundan geçiyor. Savaşın patlak vermesiyle birlikte, gübre fiyatları yüzde 80'lik bir artış gösterdi ve bu durum, çiftçilerin üretim kararlarını zorlaştırarak gıda arzında önemli bir daralma riski yaratıyor.
Dünyanın önde gelen gübre üreticilerinden Yara International’ın CEO'su Svein Tore Holsether, gübre arzındaki kesintilerin haftada 10 milyar öğün gıdayı tehlikeye atabileceğini ifade etti. Holsether, Basra Körfezi'nde artan çatışmaların Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatları engellediğini, bunun da küresel tarım zincirini büyük bir tehdit altında bıraktığını belirtti. Dünya genelinde şu anda yaklaşık 500 bin ton azot bazlı gübre üretimi durmuş durumda; bu da bazı ürünlerde verimi ilk sezonda yüzde 50’ye kadar düşürebilir.
Uzmanlar, Avrupa gibi gelişmiş bölgelerin artan fiyatlara rağmen gıdaya erişim sağlamasının, küresel ölçekte bir “gıda rekabeti” doğurabileceğini öngörüyor. Holsether, bu durumun en büyük bedelini düşük gelirli ülkelerin ödeyeceğini belirterek, "Zengin ülkeler gıdayı satın alabilirken, yoksullar aynı yarışa giremez" uyarısında bulundu. Ayrıca, İngiltere’de gıda enflasyonunun yıl sonuna kadar yüzde 10’a ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Nisan ayında markette 40 üründen 18'inde fiyat artışı yaşandığını ve fiyatı en çok artan ürünün yüzde 48.7 ile yeşil soğan olduğunu açıkladı. Uzmanlara göre, gıda fiyatlarının artışının etkileri, hasat döneminde daha da ağırlaşacak ve özellikle pirinç gibi temel gıda ürünlerinde üretim açığı oluşabileceği öngörülüyor. Dünya Gıda Programı da Orta Doğu'daki kriz nedeniyle 2026 yılı itibarıyla 45 milyon kişinin daha akut açlık riskiyle karşı karşıya kalabileceğini bildirdi.
