Rusya’nın önde gelen muhalif liderlerinden Alexei Navalny, 2024 yılında Sibirya’daki cezaevinde henüz 47 yaşındayken hayatını kaybetti. Rus yetkililer, Navalny’nin ölüm nedenini yüksek tansiyon olarak açıklarken, İngiltere, İsveç, Fransa, Almanya ve Hollanda gibi ülkeler, Navalny’nin kurbağa zehiri olan ‘Epibatidin’ ile öldürüldüğünü öne sürdü.
Rusya, bu iddiaları “Batı’nın bir uydurması” olarak nitelendirerek reddetti. Navalny’nin eşi Yulia Navalnaya ise, eşinin Rus yönetimi tarafından zehirlendiğine dair bilimsel kanıtların bulunduğunu savundu. Ayrıca Yulia, muhalif bir organizasyon tarafından Navalny’nin vefatından önceki dönemde elde edilen biyolojik örneklerin başarılı bir şekilde yurt dışına çıkarıldığını ve bu örneklerin bağımsız laboratuvarlar tarafından incelendiğini belirtti.
Epibatidin: Tehlikeli ve Güçlü Bir Zehir
Epibatidin, sadece Ekvador’un vahşi doğasında yaşayan ‘Epipedobates Tricolor’ adlı zehirli ok kurbağasının derisinde bulunan bir toksin. Doğal olarak Rusya’da bulunmayan bu zehir, morfinden 200 kat daha güçlü ve felç edici etkisi bulunuyor. Solunum durmasına neden olabilen epibatidin, Güney Amerika’daki bazı yerli kabileler tarafından av sırasında kullanılıyor fakat aşırı zehirli olması dolayısıyla tıbbi kullanıma uygun değil.
Almanya’da yaşayan Yulia Navalnaya, kocasının daha önce 2020 yılında FSB ajanları tarafından sinir gazıyla zehirlendiğini hatırlatarak, Rusya’nın geçmişte de muhaliflerine yönelik benzer yöntemler kullanmış olabileceğinin altını çizdi. Navalny, uluslararası baskılar sonucunda tedavi için Almanya’ya gitmiş ve burada iyileşmişti. Ancak döndüğünde tutuklanmış ve cezaevinde yaşamını yitirmişti.
Uluslararası Hukuk Açısından Tehlike
İngiliz zehir uzmanı Prof. Alastair Hay, epibatidin toksinini kimyasal bir silah olarak tanımlayarak bu tür bir zehrin kullanımının, hem 1972 Biyolojik ve Toksin Silahlar Sözleşmesi’nin hem de 1993 Kimyasal Silahlar Sözleşmesi’nin ihlali olacağını vurguladı. Eğer Rusya, Navalny’nin zehirlenmesinde gerçekten epibatidin kullandıysa, bu durum ciddi uluslararası sonuçlar doğurabilir.
