İran devlet televizyonunun bildirdiğine göre, İran ile ABD arasında Umman aracılığıyla gerçekleşen dolaylı müzakerelerin Cenevre'deki ikinci turu sona erdi. Tarafların, bu aşamada temel meselelerde anlaşıldığı açıklandı.
Temel Anlaşmazlıklar
Haziran 2025'te İsrail ve ABD güçlerinin İran'a düzenlediği saldırılar nedeniyle sekteye uğrayan diplomatik süreç, tekrar canlandırıldı. İlk görüşme turunun yapıldığı Maskat sonrasında, taraflar müzakereleri Avrupa'ya taşıyarak Cenevre'de yeniden bir araya geldi.
Cenevre'deki müzakerelere İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD heyetini ise Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. Ayrıca Trump'ın danışmanı Jared Kushner da ABD heyetinde yer aldı. Müzakere süreci, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi'nin koordinasyonunda devam etti.
İran, müzakerelerde ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklanırken, uranyum zenginleştirilmesine dair tartışmalar en önemli anlaşmazlık konusunu oluşturdu. İran, nükleer programının atom bombası üretimini engelleyecek şeklide sürdürülmesi şartıyla yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. Öte yandan, ABD, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen dondurmasını ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.
ABD yönetimi, ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara sağladığı desteği müzakere gündemine taşıma niyetinde. Ancak Tahran yönetimi, nükleer program dışında başka konuların görüşülmesini reddediyor. Diğer yandan, İsrail de ABD'ye nükleer programın sona erdirilmesini ve silahlı gruplara olan desteğin kesilmesini talep etti.
Askeri hareketlilikler de devam ederken, ABD bölgedeki askeri yığınağını sürdürmekte ve İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik tehditlerine karşı tatbikat düzenliyor. Bu durum, bölgesel güvenlik dengeleri açısından önemli bir süreç doğuruyor.
Hamaney'den Açıklamalar
İran Dini Lideri Ali Hamaney, müzakerelere dair yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'ı yok etme girişimlerinin başarısız olacağını vurgulayarak, "Müzakerelerin sonucunu tahmin etmek yanlış ve hatalıdır" dedi. Hamaney ayrıca, "Dünyanın en güçlü ordusu bile beklenmedik darbeler alabilir," şeklinde ifade kullandı.
Sonuç olarak, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakelelerin temel ilkeler üzerinde anlaşmaya varıldığını bildirdi. Müzakere sürecinin geleceği ise hem bölgesel hem de küresel enerji dinamikleri açısından kritik önem taşıyor.
