İsmail Şahin - 28 Şubat'ta ABD ve İsrail tarafından İran'a gerçekleştirilen saldırı sonrası Brent petrol, varil başına 120 dolara kadar yükselerek tarihi bir zirveye ulaştı. Ancak, aynı gün akşamı ABD Başkanı Donald Trump'ın "savaşın sonunun yaklaştığına" dair açıklamalarıyla birlikte fiyatlar ani bir düşüşe geçti ve 90 dolar seviyelerine geriledi. Bugün Brent petrolün varil fiyatı akşam saatlerinde 82 dolara kadar düştüğü gözlemlendi. Petrol fiyatlarında 98.03 doları direnç, 80.74 doları ise destek seviyesi olarak izleniyor.
Çatışmaların sona ereceğine dair iyimserlik, küresel piyasalarda risk algısını azalttı. Asya borsalarında yükselişler gözlemlendi. Önceki gün yüzde 6 değer kaybeden Japon Nikkei 225 endeksi, dün yüzde 1.5 artışla kayıplarının bir kısmını telafi etti. Güney Kore'nin Kospi endeksi ise yüzde 5 kadar yükseldi.
Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, "Petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla bazı yaptırımları kaldırıyoruz. Hürmüz Boğazı açılana kadar bu yaptırımları sürdüreceğiz" şeklinde açıklamalarda bulundu. Trump ayrıca, uzun vadede İran gemileri, insansız hava araçları ve nükleer tehdidi olmadan petrol tedarikinin daha güvenli hale geleceğini savundu.
Putin’in Açıklamaları
Trump'ın Hürmüz Boğazı’ndaki tehditleri sona erdirecek olması, enerji fiyatlarının gerileyeceği sinyalini verdi. Rus lider Putin, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının petrol üretimini durma noktasına getirebileceğine dikkat çekerek Avrupa ile enerji işbirliği yapmaya hazır olduklarını ifade etti. Avrupa borsaları, gerileyen petrol fiyatları ve artan risk iştahıyla pozitif bir seyre geçti. Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 2.1, Almanya DAX 40 endeksi yüzde 2.4, İngiltere FTSE 100 endeksi ise yüzde 1.6 oranında değer kazandı. New York borsası da Trump’ın açıklamaları sonrası günü artışla tamamladı; Dow Jones endeksi yüzde 0.5, S&P 500 yüzde 0.83, Nasdaq endeksi ise yüzde 1.38 değer kazandı. Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi %3.16 oranında artaraq 13.102 puandan işlem gördü. Dolar/TL, günü %0.1 azalışla 44.0390’dan kapattı. Doların gerilemesi, yatırımcıların güvenli liman olarak görülen varlıklara yönelmesine neden oldu. Altın fiyatları da %1.37 artışla ons başına 5,209 doları aştı.
Halkbank Hisselerinde Yükseliş
Borsa İstanbul’da, Halkbank’ın ABD’deki ceza davasının uzlaşma yoluyla sonlandırılması kararının ardından iki gündür yükseliş yaşanıyor. Önceki gün %10 değer kazanan Halkbank hisseleri, dün de %5 oranında arttı.
Irak’ta Yeni İhracat Yolları Aranıyor
Irak Petrol Bakanlığı, Orta Doğu'daki savaşın Hürmüz Boğazı’ndan geçişi etkilemesi sonrası alternatif ihracat yolları arayışında olduklarını bildirdi. Irak, savaş öncesi günde 3.5 milyon varilden fazla petrol ihracatı gerçekleştirdiği için, hükümet çevreleri Ceyhan limanına uzanan boru hattı gibi çeşitli ihracat alternatiflerini değerlendiriyor.
Turizmde Güven Aşınması
Petrole dayalı ekonomi modelinden farklı sektörlere yönelen Körfez ülkelerinin planları, savaştan olumsuz etkilenmeye başladı. Orta Doğu'daki savaş, uluslararası seyahat ve turizmi etkilerken, özellikle iki önemli hava merkezi geçici olarak kapandı. Turizm danışmanlık firması Mabrian, Körfez destinasyonlarına olan güvenin azaldığını ve tur operatörlerinin Mısır, Ürdün gibi bölge ülkelerinde iptallerin arttığını bildiriyor. Talep bazı Avrupa ülkeleri olan İspanya ve İtalya'ya kayabilir.
Havacılık Sektöründe Zorluklar
Savaşın ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının etkileri enerji fiyatları üzerinde işlenmeye başladı. Özellikle havacılık sektörü açısından zor günler bekleniyor. Petrol ve jet yakıtı fiyatlarındaki artış, Asya’daki havayolu şirketlerini maliyet baskısı altında bırakıyor ve birçok şirket uçuş fiyatlarını artırmakta ya da bazı hatlarda seferlerini azaltma yoluna gitmektedir.
