Irak'ın son dönemde neden kritik bir aktör haline geldiğini açıklayan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, "Aslında Irak'ı bu kadar, özellikle bu son dönemde öne çıkmasının arkasında birkaç sebep var. Bunlardan bir tanesi tabii aslında Hürmüz odaklı yaşanan dünyadaki kriz. Bu özellikle dünya petrol piyasaları için Hürmüz'ün kapalı olması, bir kapanıp bir açılması ve dünyada petrol arzında sıkıntı olması biraz daha özellikle petrol ihraç eden ülkeler, petrolün farklı güzergahlardan dünya piyasalarına gitmesiyle alakalı ana gündem maddelerini oluşturmaya başladı." ifadelerini kullandı.
GÜNLÜK 4 MİLYON VARİL PETROLÜN YENİ ROTASI
Irak'ın üretim kapasitesine ve lojistik zorluklarına değinen Bakan Bayraktar, "Bunlardan biri de Irak; Irak dünyada da çok önemli bir petrol üreticisi, ihracatçısı. Günde yaklaşık 4 milyon varil petrol üreten bir ülke. Ama tek çıkış noktası bir anlamda Hürmüz üzerine yoğunlaşmış durumda. Dolayısıyla şimdi Türkiye üzerinden Irak petrolünün dünya piyasalarına, Türkiye'ye ve dünya piyasalarına gitmesi açıkçası küresel anlamda konuşulan konulardan biri. Bu nedenle Irak konusu önemli." dedi.
ANKARA-BAĞDAT HATTINDA DİPLOMASİ TRAFİĞİ
İki ülke arasındaki üst düzey temasların somut projelere dönüştüğünü belirten Bakan Bayraktar, "Irak'ta yeni bir hükümet var, yeni bir Başbakan var ve Irak Başbakanı'nın Türkiye ziyareti oldu biliyorsunuz geçtiğimiz günler içerisinde. Sayın Cumhurbaşkanımızı ziyaret ettiler ve burada Irak'la bizim geliştirebileceğimiz projelerin masaya konulduğu, bazılarının anlaşmaya döndüğü bir süreç yaşadık. Onun için Irak çok sıcak bir gündem oldu açıkçası." sözleriyle sürecin siyasi zeminini aktardı.
KERKÜK PETROLÜ TÜRKİYE İÇİN YENİDEN DEVREDE
Bakan Alparslan Bayraktar, "Irak-Türkiye boru hattı aslında 1970'lerden gelen ve esasında işin özünde Kerkük petrollerinin Türkiye'ye ve hatta Türkiye'deki rafinerilere gelmesini sağlamak üzere tasarlanmış bir boru hattı. Aslına baktığınız zaman 50 yıllık geçmişi olan önemli bir tedarik noktası bizim için. Hatta Ceyhan'dan Kırıkkale'deki rafinerimize kadar bir petrol boru hattımız var burada. Irak-Türkiye boru hattının Silopi-Ceyhan arasındaki kısmı ve 70'lerde yapılan bu tasarımlar çok doğru bir dizayn ve tasarım." açıklamasını yaparak Türkiye'nin enerji altyapısının gücüne işaret etti.
PETROL SEVKİYATINDA DEV KAPASİTE ARTIŞI
Türkiye ile Irak arasındaki mevcut enerji altyapısının önemine değinen Bakan Bayraktar, "O dönemde petrolü denize ulaştırabilecek şekilde çok doğru bir dizayn yapılmış. Silopi'den Ceyhan'a gelen bu boru hatları günde 1,5 milyon varil kapasiteye sahip. Bu rakam, aslında Türkiye'nin ihtiyacının üzerinde bir ham petrolü ülkemize getirebilecek bir kapasitedir" sözleriyle mevcut durumun altını çizdi.
Dünya genelindeki petrol ihtiyacına dikkat çeken Bakan Bayraktar, "Dünyanın günlük petrol ihtiyacı yaklaşık 103 milyon varil civarında. Yani dünya ihtiyacının yüzde 1,5'i her gün buradan Ceyhan'a ve oradan dünya piyasalarına gidebilir. Cumhurbaşkanımızın ifade ettiği daha kapsamlı bir enerji iş birliği anlaşmasının arkasında, bu hattın 1,5 milyon varil kapasiteye ulaşması, hatta ilave yatırımlarla 2,5 milyon varile kadar gidebilecek bir potansiyel olması yatıyor" ifadelerini kullandı.
TÜRKİYE EKONOMİSİNE YILLIK 25 MİLYAR TL KATKI
Irak tarafıyla yapılan anlaşmaların mali boyutuna da değinen Bakan Alparslan Bayraktar, "1 Ağustos'ta imzalanan anlaşma ile Irak tarafı, 750 bin varillik bir taahhütle bu boru hatlarından bir kapasiteyi almış oldu. Bu, Türkiye için yıllık yaklaşık 500 milyon dolarlık, yani neredeyse 25 milyar TL'lik bir taşıma geliri anlamına geliyor" sözleriyle müjdeli haberi paylaştı.
"Başbakan 1 milyon varil, Petrol Bakanı ise 750 bin varil dedi, aradaki farkın sebebi nedir?" sorusunaBakan Bayraktar, "1 Ağustos'taki anlaşma, 1,5 milyon varillik kapasitenin yarısı içindir. Ancak biz bu hattı tam kapasiteye, hatta 2,5 milyon varile çıkarmayı konuşuyoruz. İkinci büyük projemiz ise boru hattını Kerkük'ten Basra'ya kadar uzatmak. Irak'ın üretiminin büyük kısmı güneyde gerçekleşiyor. O petrolü mevcut hatta dahil ederek 2,5 milyon varillik bir potansiyele ulaşabiliriz. Hatta Kuveyt gibi komşu ülkelerin petrolü de bu rota üzerinden taşınabilir" açıklamalarında bulundu.
KALKINMA YOLU AYNI ZAMANDA BİR ENERJİ YOLU OLACAK
Bakan Bayraktar, "Kalkınma Yolu'nu aynı zamanda bir enerji yoluna dönüştürebiliriz. Petrol ve doğal gaz boru hatları ile elektrik iletim hatlarını bu koridora entegre ederek burayı devasa bir ekonomik değere dönüştürebiliriz. Eğer günde 2,5 milyon varil kapasiteye ulaşırsak, bunun yıllık ekonomik değeri 65-70 milyar doları bulur" dedi.
Doğal gaz konusundaki potansiyele de değinen Bakan Bayraktar, "Katar gazının Irak üzerinden, Kalkınma Yolu ile Türkiye'ye ve Avrupa'ya ulaştırılması projesini de buna eklediğimizde, petrol ve doğal gazın yıllık toplam ekonomik büyüklüğü 80 milyar dolara ulaşıyor. 25 yıllık bir perspektifte baktığımızda, karayolu ve demiryolunu bir kenara bıraksak bile sadece enerji tarafı 2 trilyon dolarlık bir ekonomi ortaya çıkarıyor" ifadelerini kullandı.
TÜRKİYE HER ALANDA SAHADA OLACAK
Türkiye'nin bu dev projelerden nasıl pay alacağına dair soruya cevap veren Bakan Bayraktar, "Türkiye bu işin her yerinde olmak istiyor. Boru hatlarının inşasında yetkin şirketlerimizle yer almak istiyoruz. Bu işin ticaretinde ve kendi arz güvenliğimiz için rafinerilerimizde bu hammaddeyi kullanmak istiyoruz. Türkiye'nin günde 1 milyon varil ham petrole ihtiyacı var; şu an Irak'tan bunun sadece yüzde 10'unu alıyoruz. Irak Başbakanı bu rakamın çok daha yukarı çıkabileceğini ve bu üretimi Türkiye ile yapmak istediklerini ifade etti" sözleriyle Türkiye'nin enerjideki stratejik hedeflerini özetledi.
HEDEF: CEYHAN'I BİR "ROTTERDAM" YAPMAK
Alparslan Bayraktar, "Ceyhan'ı biz adeta bir Rotterdam yapabiliriz. Böyle bir hedefimiz var. Yani orada petrol ve petrol ürünlerinin depolandığı, ticaretinin yapıldığı, fiyatlanmasının yapıldığı bir merkeze dönüştürme hedefimiz var." ifadelerini kullandı. Bölgedeki mevcut kapasiteye ilişkin detaylar paylaşan Bayraktar, "Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı var. Her gün bu boru hattından Ceyhan limanına yaklaşık 550-600 bin varil petrol geliyor. Orada da bu arada kullanılmayan bir 400 bin varillik kapasite var. Onu da ilave ettiğinizde 1 milyon varilin buradan geldiği, aşağıdan 2,5 milyon varilin geldiği, 3-3,5 milyon varillik bir ticaretin yani dünya ihtiyacının %3-3,5'unun oluştuğu bir piyasa." sözleriyle bölgenin potansiyelini gözler önüne serdi.
Bakan Bayraktar ayrıca, "Petrol ürünlerini depoladığımız tank alanları, depolama alanlarını da dahil ettiğinizde petrokimyayı yapabileceğiniz, rafineri yapabileceğiniz Ceyhan'ı bu anlamda bir petrol ve petrol ürünü ticaret merkezi haline dönüştürebiliriz." dedi.
TÜRKİYE KERKÜK PETROLLERİNDE YÜZDE 15 PAYA SAHİP
Türkiye'nin sadece enerjinin iletiminde değil, üretiminde de söz sahibi olmak istediğini belirten Alparslan Bayraktar, "Türkiye aynı zamanda petrol ve doğalgaz üretiminde de olmak istiyor. Irak Başbakanı Sayın Sudani buraya geldi ve biz 9 ila 10 milyon varil günlük üretime çıkmak istiyoruz dedi. Şu anda 4 milyon üretiyorlar ama ciddi bir potansiyel var. Bunu nasıl yapacağız? Türk şirketleri olarak, özellikle Türkiye Petrolleri, devletimizin milli şirketi olarak biz bu projelerde yer almak istiyoruz dedik." ifadelerini kullandı.
Kerkük projesindeki ortaklığa değinen Bayraktar, "Doğalgaz üretiminde, petrol üretiminde, tüm değer zincirinde Türkiye burada yer alabilir. Bunun bir yansıması Kerkük projesi. Kerkük'te biz BP ve ConocoPhillips'le beraber bir ortaklığa girdik. Kerkük bizim için tarihi bir önemi var ama petrol tarafına baktığınızda da dünyanın en münbit sahalarından bir tanesi. 3 milyar varil bir rezervin olduğu tahmin ediliyor. Türkiye Petrolleri olarak biz burada, devlet olarak %15'lik bir paya sahip olmuş durumdayız." açıklamasında bulundu.
Payın nakit mi yoksa petrol olarak mı alınacağı sorusu üzerine Bayraktar, "Petrol olarak alacağız." yanıtını verdi.
TÜRKİYE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİNİ NASIL SAĞLADI?
Türkiye'nin enerji arz güvenliği noktasındaki başarısının sırrı ile ilgili Bakan Bayraktar, harita üzerinden kapsamlı bir değerlendirme yaparak, "Türkiye özellikle son 20-23-24 yılda 20 bin kilometrenin üzerinde doğalgaz boru hattı, yüksek basınçta yatırım yaptı. 220 bin kilometrenin üzerinde de illerimize, ilçelerimize, yaklaşık bine yakın yerleşim yerinde doğalgaz kullanılır hale geldi. Muazzam bir kendi ülkemizde altyapı yatırımı yaptık." dedi. Arz güvenliğinin uluslararası projelerle desteklendiğini belirten Bayraktar, "Uluslararası projeler geliştirdik. İki ülkeler arası projeler geliştirdik. Karadeniz'de bize Rusya'dan doğalgaz getiren iki tane boru hattı var. Bunlardan bir tanesi Türk Akımı, diğeri Mavi Akım." bilgisini paylaştı.
TÜRK AKIMI: STRATEJİK BİR HAMLE
Türk Akımı projesinin tarihsel sürecini ve stratejik önemini anlatan Alparslan Bayraktar, "9 Ağustos 2016'da Sayın Cumhurbaşkanımızla beraber St. Petersburg'a gittik ve o görüşmede Türk Akımı boru hattıyla alakalı talimatlar verildi. Ekim 2016'da anlaşmayı imzaladık ve Ocak 2020'den itibaren fiili akışına başladık. Aslında yaptığımız şey şuydu: Bizim Türkiye olarak Rusya'dan Batı Hattı dediğimiz Ukrayna, Moldova, Romanya ve Bulgaristan üzerinden bize doğalgaz getiren esas tedarik hattımızı bir anlamda ikame ettik. Gazı artık bu hat üzerinden alıyoruz." ifadelerini kullandı.
KÜRESEL ENERJİ ALTYAPISI TEHDİT ALTINDA
Dünyadaki çatışma ortamının enerji hatları üzerindeki etkisine değinen Alparslan Bayraktar, "Şu anda dünyada gördüğümüz şey şu: Çatışma hali devam ediyor ve enerji altyapısı ana hedef haline gelmiş durumda. Karadeniz'de tankerler vuruluyor, hedef alınıyor. Akdeniz'de öyle, Hazar Denizi'nde öyle, Hürmüz zaten başlı başına öyle." diyerek küresel enerji koridorlarındaki risklere dikkat çekti.
