İsmail Şahin / İSTANBUL - Avustralya, dijital çağın "Vahşi Batı" dönemine son vermeye kararlı adımlar atarak, teknoloji devlerini yerel yasalar ve vergi sistemleri kapsamına almaya devam ediyor. Ülke, Meta, Google ve TikTok gibi büyük şirketlere, kendi sınırlı yasalarının bir parçası olarak yerel haber kuruluşlarına gönüllü ödeme anlaşmaları yapma çağrısında bulundu. Aksi halde, teknoloji devleri, Avustralya'daki yıllık gelirleri üzerinden yüzde 2.25 oranında zorunlu bir vergi ödemekle karşı karşıya kalacaklar. Hükümetin bu düzenlemesinin, yerel medya şirketlerine 200-250 milyon Avustralya Doları (yaklaşık 144-179 milyon dolar) civarında gelir sağlaması bekleniyor.
Avustralya Bankacılık Birliği'nin yayımladığı rapor, teknoloji devlerinin bankacılık benzeri hizmetler sunmasına rağmen vergi yükümlüklerinden muaf olduğuna dikkat çekiyor. Alphabet, Apple ve Meta gibi şirketlerin, ülkede ödediği toplam vergi yalnızca 366 milyon dolara ulaşırken, Avustralya'nın dört büyük bankası aynı süre içinde 7 milyar dolar vergi ödemiş durumda. Karşılaştırıldığında, üç teknoloji devinin toplam piyasa değeri yaklaşık 10 trilyon dolarken, bu bankaların toplam değeri 500 milyar dolar civarında. Vergi yükümlülükleri arasındaki bu devasa fark, yerel bankaların adil bir rekabet ortamı tesis etme taleplerine dair ciddi endişelere yol açıyor.
Eşitlik Talebi ile Çıkan Sesler
Avustralya Bankacılık Birliği CEO'su Simon Birmingham, küresel teknoloji şirketlerinin, finansal hizmetler alanında bankalara benzer yükümlülükler taşıdığını ancak vergi konusunda standartları karşılamadığını vurguladı. Bankalar, geçtiğimiz yıl 11.3 milyar dolar vergi katkısı sağlarken, bu gelirle birlikte finansal suçlarla mücadele için 1.8 milyar dolar ve toplumsal projelere ciddi yatırımlar sunuldu. Bu durum, yerel bankaların, yabancı teknoloji devleri ile aynı vergi ve denetim çerçevesine alınması gerektiği görüşünü enerji katıyor.
Avustralya'nın bu sert tutumu, Silikon Vadisi'nin etkisine karşı Avrupa Birliği ve ABD için de potansiyel bir model oluşturuyor.
Yurt Dışına Kaçılan Vergiler
Ulusal medya, teknoloji devlerinin, geçen yıl Avustralya'da elde ettikleri 10 milyar doları offshore transferler yoluyla vergilendirmeden kaçırdığına dair araştırmalar yapmaya başladı. Şirketlerin, büyük veri merkezlerine yaptığı yatırımlar ve yapay zeka geliştirme harcamalarına karşın, kazançlarını düşük vergi oranına sahip bölgelerde sakladıkları gözlemleniyor. Uzmanlar bu durumun, "AI çağında vergi adaleti" meselesini daha da gündeme getireceği öngörülerinde bulunuyor.
Türkiye'deki Potansiyel ve Altyapı
Dünya genelinde Apple Pay ve Google Pay, pek çok alanda bankacılık benzeri hizmet sunmakta. Ancak Türkiye’de henüz resmi olarak kullanılmıyor. Yine de bazı yabancı turistler, bu sistemlerle alışveriş yapabiliyor. Türkiye pazarına girmek isteyen Revolut gibi dijital bankacılık uygulamaları, yerel bankalar ve ilgili otoritelerle işbirliği yapması gerektiği aşikar. Şu an Türkiye, bu altyapı hazır olsa da, Türk banka kartlarıyla entegrasyonu için daha fazla düzenlemeye ihtiyaç duyuyor.
