İsmail ŞAHİN - ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonlar, özellikle Körfez ülkeleri olan Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde büyük bir panik havası yaratmış durumda. Bu çatışmalar, küresel petrol ve değerli metaller piyasasında sert dalgalanmalara yol açarken, borsa da kayıplarla karşı karşıya kaldı. Ancak herkesin merak ettiği asıl konu, bu savaşın ABD ve İran tarafından ne kadar sürdürülebileceği. İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması durumunda dünya petrol arzının %20'sinin devre dışı kalacağını belirtiyor. Operasyonun dördüncü günü geride kalırken, Körfez ülkeleri, petrol rezervlerini kullanmaya başladı. Ancak, Hürmüz'ün bir ay kapalı kalmasının ekonomik maliyeti 24 ila 32 milyar doları bulabilirken, altı ay boyunca kapalı kalmasının dünya ekonomisine maliyeti 250 milyar doları aşabilir. ABD Başkanı Donald Trump, saldırıların dört hafta sürebileceğini belirtti.
40-210 milyar dolar
Uzmanlar, İran’ın savaşı altı aydan uzun süre sürdürebileceğini iddia ediyor. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığını ve herhangi bir geminin bu alana girmesi durumunda saldırıya uğrayacağını açıklarken, petrol fiyatlarının yükselmeye devam edeceği sinyalini verdi. İran Devrim Muhafızları Generali İbrahim Cabbar, petrolün fiyatının şu an 82 dolara çıktığını ve bunun 200 dolara kadar ulaşabileceğini öngörüyor. Savaşın başlamasının ilk 24 saatinde ABD'nin harcamalarının yaklaşık 700 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor. Eğer Trump’ın öngördüğü gibi bu operasyon 4 hafta sürecekse, maliyetin 6-8 milyar dolara ulaşabileceği düşünülüyor. Dolayısıyla, savaşın askeri harcamalar ve ekonomik kayıplarla birlikte ABD ekonomisine maliyetinin bir ayda 40-210 milyar dolar aralığında olması bekleniyor.
Petrolde son 22 gün
Eğer Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması ve savaşın uzaması durumu gerçekleşirse, Körfez'e bağlı yedi petrol üreticisi ülke, üretimi durdurmak zorunda kalabilir. Suudi Arabistan, BAE, Irak, Kuveyt, İran, Katar ve Umman'ın deniz dışında toplamda 343 milyon varil petrol depolama kapasitesine sahip olduğu tahmin ediliyor. Bu kapasite mevcut üretim hızlarıyla değerlendirilirse, yaklaşık 22 günlük bir petrol üretimine denk geliyor.
Uzman Görüşleri
Uzmanlar, hem ABD'nin hem de İran’ın savaşı ne kadar sürdürebileceği konusunda farklı görüşlere sahip. İran Araştırmaları Merkezi Uzmanı Oral Toğa, Trump’ın beklentisinin aksine savaş mühimmatının değil, savunma sistemlerinin sınırlayıcı bir etken olabileceğini dile getiriyor. Diğer yandan, emekli Tümgeneral Güray Alpar, İran’ın direnme kapasitesinin savaşı ne kadar sürdürebileceğini belirleyen temel faktör olduğuna dikkat çekerken, İran’ın bu sürede savaşı sürdürmek için yeterli malzemeye sahip olduğunu ifade ediyor.
Mühimmat Krizi
Bölgedeki çatışmalar, ABD'nin mühimmat stoklarını hızla tüketirken, Tahran’ın düzenlediği kamikaze İHA saldırıları da baskıyı arttırıyor. Örneğin, bir adet Şahit-136 İHA'nın maliyeti yaklaşık 20.000 dolar iken, onu düşürmek için kullanılan bir Patriot füzesinin maliyeti 4 milyon doları bulabilmektedir. Eğer mevcut saldırı hızı devam ederse, Katar’ın Patriot füze stoklarının sadece dört gün yeteceği öngörülüyor. ABD'nin savunma sisteminin, yoğun saldırı altında bir kaç hafta dayanabileceği belirtiliyor. İran’ın günde 20 balistik füze fırlatması halinde Patriot stoklarının 50 gün içinde tükenebileceği ifade ediliyor.
