ABD Başkanı Donald Trump, 27 Şubat'ta yaptığı açıklamada, İran'ın nükleer müzakerelerde 'iyi niyetli' bir yaklaşım sergilemediğini belirterek, görüşmelerin ilerleyişinden duyduğu memnuniyetsizliği vurguladı. Bu gelişme, piyasalardaki risk algısını önemli ölçüde güçlendirerek, enerji fiyatlarında büyük dalgalanmalara yol açtı.
Petrol fiyatları, Trump'ın açıklamasının hemen ardından yükselişe geçti. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,8 artışla 73 dolar seviyesine çıkarak, Haziran 2025'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. West Texas Intermediate (WTI) ham petrol, aynı gün yüzde 2,6 artışla 67,17 dolardan işlem gördü.
Uzmanlar, bu fiyat artışını, artan askeri ve siyasi gerilimlerin yarattığı savaş risk primindeki yükselmeye bağlıyor. Özellikle, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail güçlerinin İran'a yönelik gerçekleştirdiği ortak saldırılar, fiyatları anlık olarak etkileyemediği için piyasaların kapalı olduğu bir dönemde duyuruldu.
Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiğinin durma noktasına gelmesi, arz kesintisi endişelerini artırarak piyasalarda olumsuz bir etki yarattı. Haftanın ilk işlem günü itibarıyla fiyatların sert dalgalanmalara maruz kalabileceği öngörülüyor. Bugün, Brent petrol varil fiyatı saat 11.56 itibarıyla yaklaşık yüzde 8,5 artışla 79,19 dolara yükselirken, WTI petrol de yüzde 8,1 artışla 72,60 dolar seviyesinde işlem gördü.
Asya piyasalarının açılması ile birlikte ham petrol fiyatlarında 10 doların üzerinde bir artış bekleniyor. Doğal gaz fiyatları da benzer bir ivmeyle haftaya yüzde 20'dan fazla artışla giriş yaptı ve Avrupa'daki gaz ticaret noktası TTF'de nisan vadeli kontrat fiyatı 10.30 itibarıyla megavatsaat başı 40,81 euro seviyesine ulaştı.
İran’ın Küresel Enerji Pazarındaki Rolü
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) içinde üçüncü büyük üretici konumunda olan İran, dünya ham petrol arzının yaklaşık yüzde 4 ila 4,5'ini gerçekleştiriyor. Günlük petrol üretimi 3,3 milyon varil seviyesinde bulunurken, iç rafineri kapasitesi de yaklaşık 2,6 milyon varil olarak kaydediliyor. İran’ın LPG dahil yakıt ihracatının ise günlük ortalama 820 bin varil olduğu biliniyor.
Hürmüz Boğazı, dünya çapında petrol ve petrol ürünlerinin taşınmasında kritik bir geçiş noktasıdır. Bu bölgede taşınan ham petrol, global pazarların yaklaşık üçte birine ulaşıyor. Uzmanlar, İran arzındaki olası bir düşüşün OPEC'in yedek üretim kapasitesiyle kısmen telafi edilebileceğini, ancak bu kapasitenin son dönemde azaldığını belirtiyor.
İran’ın Doğal Gaz Rezervleri
Dünyanın en büyük doğal gaz rezervlerinden biri olan İran'ın Güney Pars Doğal Gaz Sahası, küresel gaz rezervlerinin yaklaşık üçte birini içeriyor. Ancak yaptırımlar ve teknik kısıtlamalar nedeniyle üretilen gazın büyük bir kısmı iç tüketimde kullanılmakta. 2024 doğal gaz üretiminin yaklaşık 276 milyar metreküp olması beklenirken, bunun yüzde 94'ü yurt içinde tüketilecektir. Tahminlere göre, Güney Pars sahasında yaklaşık 500 trilyon fit küp doğal gaz bulunmaktadır.
