Google’ın ana şirketi Alphabet’in desteklediği yeni bir proje, ABD’nin California ve Florida eyaletlerinde yıllık 32 milyon bakterili sivrisineğin doğaya salınmasını öngörüyor. Projeye ilişkin tartışmalar büyümekte ve eleştirmenler, bu girişimi ABD tarihinin en büyük açık hava biyolojik deneylerinden biri olarak değerlendirmektedir.
Eğer federal onay alınırsa, bu faaliyet gelecek yıldan itibaren başlayacak ve iki yıl süresince toplamda 64 milyon modifiye edilmiş sivrisinek doğaya bırakılacak.
Projenin Amacı Nedir?
Bu projede hedef, doğal bir bakteri olan Wolbachia’yı taşıyan erkek sivrisinekler aracılığıyla hastalık yayan dişi sivrisinek popülasyonlarını azaltmak. Ayrıca, bu erkek sivrisineklerin insanları ısırmadığı da vurgulanmakta. Wolbachia bakterisini taşıyan erkek sivrisinekler, dişilerle çiftleştiklerinde dişi sivrisineklerin yumurtaları gelişemeden yok olur. Böylece, nesiller boyu sivrisinek popülasyonunun giderek azalması sağlanmaktadır.
Milyonlarca Sivrisineğin Salınması Tepkilere Yol Açtı
Bilim insanları tarafından yıllardır uygulanan bu yönteme rağmen, milyonlarca sivrisineğin doğaya bırakılacak olması birçok Amerikalının tepkisini çekti. Sosyal medya platformlarında bazı kullanıcılar projeye karşı ‘Bu hemen durdurulmalı!’ gibi yorumlarda bulundular.
Tepkiler kamuoyuyla sınırlı kalmadı. Tennessee Cumhuriyetçi Parti Temsilcisi Tim Burchett de bu girişimi sorgulayarak, doğanın dengesinin bozulmaması gerektiğini savundu. Burchett, X hesabından yaptığı paylaşımda, geçmişte doğaya bırakılan türlerin ekolojik sorunlara yol açtığını hatırlatarak, ‘Serçeler, karatavuklar ve Asya sazanlarından ders almadık mı? Doğanın dengesini bozmayın’ ifadelerini kullandı.
Laboratuvar ortamında yetiştirilen genetik olarak değiştirilmiş sivrisinekler, 2021 yılından bu yana Florida, California ve Texas dahil olmak üzere ABD’nin farklı bölgelerinde kullanılmaya başlandı. Alphabet bünyesindeki yaşam bilimleri şirketi Verily, bu projeye 2016 yılında Zika, dang humması ve chikungunya gibi virüs taşıyan Aedes aegypti sivrisineklerinin yayılımını azaltma amacıyla “Debug Project” ile girişimde bulundu.
Mevcut projede de hedef, sarı humma, dang humması, Zika ve chikungunya gibi hastalıkların taşıyıcısı olan Aedes aegypti türünü kontrol altına almak üzerine yoğunlaşıyor.
Dünya Nüfusunun Yüzde 40’ıRisk Altında
Debug ekibinin verilerine göre, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ı bu sivrisinek türünün taşıdığı hastalıklar nedeniyle risk altındadır. Son yıllarda bu tür, tropikal ve subtropikal bölgelerin yanı sıra bazı ılıman iklim kuşaklarına da yayıldığı belirtiliyor. Araştırmacılar, Wolbachia bakterisini taşıyan erkek sivrisinekleri özel tesislerde yetiştirerek, bunları hastalık taşıma potansiyeli olan dişilerden ayırıyor. Nihai hedef, yerel Aedes aegypti popülasyonlarını önemli ölçüde azaltmak veya tamamen ortadan kaldırmaktır.
