ABD ve İran, Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda, savaşın durdurulması ve iki taraf arasındaki sorunların diyalog yoluyla çözülmesini amaçlayan 14 maddelik bir mutabakata imza attı. Bu mutabakat, Lübnan'daki savaşın sona erdirilmesinden, Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ve ABD’nin İran üzerindeki deniz ablukasının kaldırılmasına kadar önemli maddeleri kapsamaktadır.
Belgenin imzalanması, ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından gerçekleştirildi. Trump, sosyal medyada yaptığı paylaşımda, İran’a karşı sert bir politika izlemeyen eleştirmenlerini “kıskanç, kötü kalpli insanlar ya da aptallar” olarak tanımladı. Pezeşkiyan ise, bu belgenin İran’ın gücünü ve tarihi mesajını temsil ettiğini dile getirerek, barışın ancak karşılıklı saygı temelinde sağlanabileceğini vurguladı.
Yeni Müzakereler ve Zorluklar
Ancak, bu mutabakatın arkasında daha zorlu bir süreçin başladığı değerlendiriliyor. Taraflar, nihai anlaşma için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konuları içeren 60 günlük bir müzakere sürecine girecek. Ancak hâlâ birçok önemli mesele yanıtsız kalıyor. Trump yönetimi, bu anlaşmanın “performansa dayalı” olduğunu ve İran’ın taahhütlerine uyduğu sürece fayda sağlayacağını belirtiyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD ile İran arasındaki mutabakatın, taraflar arasındaki güvensizliğin gölgesinde şekilleneceğini ifade etti ve İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağının altını çizdi.
Trump'ın Avantajı ve İran Liderinin Onayı
Bu süreçte en büyük merak konusu, Trump’ın 2015 yılında yürürlükten kaldırdığı nükleer anlaşmadan daha avantajlı bir anlaşma elde edip edemeyeceği. Savaş Araştırmaları Enstitüsü’nün analizine göre, bu yeni anlaşma İran’a önemli ölçüde ekonomik avantajlar sağlayabilir. İran lideri Mücteba Hamaney, varılan mutabakatı bazı çekincelerine rağmen onayladığını, ancak ileride gerçekleşecek müzakerelerde ABD'nin görüşlerinin kabul edileceği anlamına gelmediğini ifade etti.
İsrail ile Gerilim ve Yeni Görüşmeler
Ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki ilişkilerin gerildiği iddia ediliyor. Trump’ın son telefon görüşmesinde Netanyahu’ya sert sözler sarf ettiği öne sürüldü. ABD, mutabakatın uygulanmasına ilişkin ilk görüşmelerin bugün İsviçre'nin Bürgenstock bölgesinde gerçekleştirilmesini planlıyor. Toplantıda, İran ve ABD heyetlerinin yanı sıra arabulucu ülkeler Pakistan ve Katar da yer alacak. Bu görüşmeler, nihai bir anlaşmaya zemin hazırlayacak.
İran’a Yönelik Abluka Kaldırıldı
Son olarak, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran aleyhindeki deniz ablukasının kaldırıldığını duyurdu. Buna karşın, CENTCOM, mutabakatın şartlarına uyulmasını sağlamak amacıyla bölgedeki varlığını sürdürecektir.
